وجود نياورده ، اين احساس مذهبى است كه اينها را به وجود آورده . مىگويد مثل بيانات فلاسفه و متكلمين مثل اين است كه يك كتابى را از زبانى به زبان ديگرى ترجمه كنند . در واقع آن چيزى كه اين حرفها را به وجود آورده دل بشر است ، فطرت بشر است ، بعد به اين صورت در آمده است . - آن حس مذهبى است . استاد : بله ، يا آن حس مذهبى انسان است كه در هر كسى هست . يك كتاب كوچكى اين آقاى دكتر شريعتى خودمان ترجمه كرد [ به نام ] نيايش ، شركت انتشار چاپ كرد . نيايش مال همين الكسيس كارل معروف است . او راجع به اصالت دعا بحث مىكند ، چون دعا هم عبادت است . كارل از آن كسانى است كه خيلى اصرار دارد روى اين حس مذهبى كه حس مذهبى يك حس اصيلى در انسان است . مثلا دربارهء دعا مىگويد : دعا پرواز روح است به سوى خدا ، پرواز واقعى روح است به سوى خدا . فريد وجدى در دائرة المعارف از رنان نقل مىكند كه گفته است : « ممكن است روزى هر كه را دوست مىدارم نابود و از هم پاشيده شود ، هر چه كه در نزد من لذتبخش‌تر و بهترين نعمتهاى حيات است از ميان برود و نيز ممكن است آزادى به كار بردن عقل و دانش و هنر بيهوده گردد ولى محال است كه علاقه به دين متلاشى يا محو شود بلكه همواره و هميشه باقى خواهد ماند و در كشور وجود من گواهى صادق و شاهدى ناطق بر بطلان ماديت خواهد بود . » در اين زمينه خيلى سخنها گفته شده است . مطلبى را كه اخيرا من خودم برخورد كرده و پيدا كرده‌ام براى شما نقل مىكنم . يك كتابى اخيرا دستم افتاده ، شايد هم اخيرا منتشر شده به نام دنيايى كه من مىبينم از اينشتين ، مجموعه‌اى است از يك سلسله نامه‌ها يا مقالات و سخنرانيهايى كه اين مرد در موضوعات مختلف كرده ، اينها را جمع كرده‌اند و شايد اصل كتاب هم به همين صورت است ، حالا خودش يا كس ديگر جمع كرده نمىدانم . متأسفانه اين كتاب يا خيلى بد ترجمه شده و يا خيلى بد چاپ شده ، چون وضع عبارتها مغشوش است و من نمىدانم مترجم ضعيف بوده است يا در وقت چاپ بعضى از كلمات يا حرفها افتاده است ، ولى خوب اين قدر نيست كه از